Zepsuty termostat w lodówce – objawy, które warto znać

Zepsuty termostat w lodówce najczęściej powoduje brak reakcji na pokrętło, ciągłą pracę sprężarki, przemrażanie produktów albo zbyt wysoką temperaturę w komorze. Nie każdy z tych objawów oznacza jednak awarię tego elementu. Sprawdź, jak odróżnić uszkodzony termostat od problemów z czujnikiem NTC, uszczelką, przekaźnikiem lub sprężarką.

Jaką funkcję pełni termostat w lodówce?

Termostat jest wyłącznikiem sterowanym temperaturą. Nie wytwarza chłodu, lecz kontroluje obwód elektryczny odpowiedzialny za pracę sprężarki. Gdy temperatura w komorze wzrasta, zamyka obwód i uruchamia agregat. Po osiągnięciu ustawionego poziomu rozłącza zasilanie.

W mechanicznym modelu za pomiar odpowiada mieszek połączony z cienką miedzianą rurką, czyli kapilarą. Jej końcówka znajduje się przy parowniku albo w prowadnicy wewnątrz komory. Zmiana temperatury wpływa na ciśnienie czynnika w kapilarze, a ten ruch przełącza styki. Charakterystyczne kliknięcie zwykle towarzyszy zmianie ich położenia.

Termostat steruje sprężarką, ale nie decyduje o wydajności całego układu chłodniczego. Ciepła lodówka przy stale pracującym agregacie może mieć zupełnie inną usterkę.

Jakie objawy daje zepsuty termostat?

Najbardziej wymowna sytuacja występuje wtedy, gdy obracanie pokrętła nie zmienia zachowania urządzenia. Nie słychać kliknięcia, sprężarka nie rozpoczyna pracy albo nie wyłącza się po obniżeniu temperatury. Światło może działać prawidłowo, ponieważ korzysta z osobnego styku.

Awaria może też prowadzić do przemrażania żywności. Mleko zamarza, warzywa tracą jakość, a na tylnej ściance pojawia się gruby szron i lód. Zespawane styki utrzymują sprężarkę w pracy bez przerwy, nawet przy niskim ustawieniu regulatora.

Najczęstsze symptomy

Niektóre oznaki są wyraźne, lecz inne wymagają porównania z działaniem pozostałych podzespołów:

• sprężarka nie uruchamia się mimo ciepłej komory i działającego oświetlenia,
• agregat pracuje niemal bez przerwy, a produkty zamarzają,
• temperatura zmienia się o kilka lub kilkanaście stopni bez otwierania drzwi,
• pokrętło nie wywołuje kliknięcia ani żadnej zmiany pracy urządzenia,
• na ściankach chłodziarki szybko narasta lód lub gruba warstwa szronu.

Sprężarka, która startuje i wyłącza się po kilku sekundach, nie zawsze wskazuje na termostat. Taki przebieg często powoduje zabezpieczenie przeciążeniowe agregatu albo uszkodzony przekaźnik rozruchowy. Gdy agregat w ogóle nie podejmuje pracy, diagnoza powinna objąć również te elementy.

Co jeszcze może powodować podobne objawy?

Ciepła chłodziarka przy działającej sprężarce zwykle nie ma problemu z samym termostatem. Przyczyną może być nieszczelna uszczelka, ubytek czynnika chłodniczego, zalodzony parownik lub awaria wentylatora w urządzeniu No Frost. Z kolei lodówka stojąca w bardzo zimnym pomieszczeniu może nie uruchamiać agregatu, mimo że podzespół działa prawidłowo.

Na tabliczce znamionowej sprawdź klasę klimatyczną. Klasa SN zakłada pracę od około 10°C, a N od około 16°C. W nieogrzewanym garażu lub chłodnej piwnicy temperatura może spaść poniżej wymagań producenta. Wtedy termostat nie otrzymuje sygnału, że trzeba rozpocząć chłodzenie.

Jak sprawdzić termostat w domu?

Najpierw zmierz temperaturę zwykłym termometrem. Najlepiej umieścić go w szklance z wodą na środkowej półce, ponieważ taki pomiar lepiej odzwierciedla temperaturę produktów. W chłodziarce powinno być zwykle około 2–5°C. Odczyt wykonany od razu po otwarciu drzwi może być mylący.

Następnie powoli przekręć regulator od najcieplejszego do najzimniejszego ustawienia. Sprawny mechanizm zazwyczaj wyraźnie klika i zmienia stan sprężarki. Brak reakcji zwiększa podejrzenie uszkodzenia, ale nie zastępuje pomiaru elektrycznego.

Pomiar multimetrem

Przed zdjęciem osłony bezwzględnie wyjmij wtyczkę z gniazdka. Termostat znajduje się najczęściej przy pokrętle, w górnej części chłodziarki, obok oprawki oświetlenia. Po odłączeniu przewodów można sprawdzić ciągłość obwodu multimetrem.

Przy ustawieniu wymagającym chłodzenia miernik powinien wskazywać bardzo małą rezystancję i emitować sygnał dźwiękowy. Po ustawieniu regulatora na pozycję wyższą albo zero obwód powinien się rozewrzeć. Nie zwieraj styków na kilka dni. Sprężarka będzie wtedy pracowała bez kontroli, a komora może zostać nadmiernie wychłodzona.

Czym różni się termostat od czujnika NTC?

W lodówkach No Frost, side by side i innych nowszych konstrukcjach często nie ma klasycznego termostatu kapilarnego. Temperaturę kontroluje czujnik NTC, czyli termistor zmieniający rezystancję wraz z ogrzewaniem lub chłodzeniem. Sygnał trafia do modułu sterującego, który uruchamia sprężarkę, wentylator albo grzałkę odszraniania.

Do sprawdzenia tego elementu służy multimetr ustawiony na pomiar oporu. Typowy odczyt mieści się w zakresie 5–15 kΩ, choć dokładna wartość zależy od modelu i temperatury. Jeśli pomiar jest prawidłowy, a objawy pozostają, podejrzenie pada na przewody lub moduł sterujący.

Urządzenia z dwoma niezależnymi obiegami mogą mieć dwa termostaty albo dwa czujniki. Dlatego zamrażarka działająca prawidłowo przy ciepłej chłodziarce nie musi oznaczać awarii całego sprzętu. Przed zakupem części spisz model oraz numer z tabliczki znamionowej.

Jak przebiega wymiana termostatu?

Wymiana mechanicznego elementu w prostej lodówce wolnostojącej jest możliwa dla osoby mającej doświadczenie z instalacją elektryczną. Nowy podzespół musi pasować do konkretnego modelu, mieć właściwe progi załączania i kapilarę o takiej samej długości jak oryginał.

Przed rozpoczęciem pracy przygotuj część zamienną i opróżnij komorę. Rozmrożenie lodówki ułatwia dostęp do prowadnicy, jeśli kapilara biegnie przy parowniku. Kolejne czynności obejmują:

1. odłączenie urządzenia od sieci elektrycznej,
2. zdjęcie obudowy pokrętła i oznaczenie przewodów,
3. odpięcie konektorów oraz delikatne wyjęcie starej kapilary,
4. umieszczenie nowego elementu w tej samej prowadnicy,
5. podłączenie przewodów i ponowne zamontowanie osłony,
6. uruchomienie lodówki oraz kontrolę temperatury po kilku godzinach.

Kapilary nie wolno załamywać ani skracać. Jej uszkodzenie oznacza utratę czynnika i niesprawność termostatu. W lodówce do zabudowy, modelu side by side lub urządzeniu objętym odpowiedzialnością sprzedawcy lepiej zlecić tę czynność fachowcowi.

Ile kosztuje naprawa?

Cena zależy od konstrukcji urządzenia i dostępności części. Sam termostat kosztuje zwykle od 40 do 250 zł. Całkowita wymiana termostatu z robocizną najczęściej mieści się w granicach 180–400 zł.

Przy awarii sprężarki, nieszczelności układu lub modułu sterującego rachunek może przekroczyć 400 zł. Sam termostat zwykle wymienia się zamiast naprawiać, ponieważ jest elementem zamkniętym, a koszt nowej części pozostaje stosunkowo niski.